Jak podróżować ze stomią? Praktyczny poradnik
Stomia to nie koniec świata, choć z pewnością może utrudniać codzienne życie. Worek stomijny, czyli specjalny zbiornik przyklejany do skóry brzucha, do którego trafia treść jelitowa lub mocz, wymaga pielęgnacji i pewnych zmian w codziennych przyzwyczajeniach. Nie oznacza jednak uziemienia w domu. Jeśli nie ma innych przeciwwskazań zdrowotnych, ze stomią można podróżować, wyjeżdżać na wakacje, kąpać się w morzu, zwiedzać i latać samolotem. Trzeba tylko trochę lepiej przygotować się do drogi.
Pierwszy wyjazd ze stomią może budzić obawy
W domu wszystko jest znane i pod ręką, czyli własna łazienka, zapas worków, środki do pielęgnacji i ubrania na zmianę. Nic więc dziwnego, że przed pierwszą dalszą podróżą pojawia się niepewność. Co zrobić, jeśli worek zacznie przeciekać? Gdzie go wymienić podczas zwiedzania? Czy wytrzyma wielogodzinną podróż? U osoby starszej takie obawy mogą być jeszcze większe, szczególnie jeśli potrzebuje ona pomocy przy pielęgnacji stomii. Nie powinny jednak z góry przekreślać wyjazdu. Jeżeli stomia została wyłoniona niedawno, warto wcześniej porozmawiać z lekarzem lub pielęgniarką stomijną i upewnić się, że można już bezpiecznie podróżować. Na początek można też wybrać krótszy wyjazd, podczas którego senior przekona się, jak radzi sobie poza domem. Obecność bliskiej osoby lub opiekunki daje dodatkowe poczucie bezpieczeństwa, zwłaszcza wtedy, gdy trzeba pomóc przy zmianie worka, znaleźć toaletę albo po prostu zachować spokój, kiedy coś pójdzie niezgodnie z planem.
Sprzętu stomijnego lepiej zabrać za dużo niż za mało
Pakując walizkę, nie warto wyliczać worków i płytek dokładnie na liczbę dni urlopu. Lepiej przygotować większy zapas. Podczas wyjazdu może pojawić się biegunka, przylepiec może się odkleić, worek uszkodzić, a powrót z różnych powodów opóźnić. Szczególnie za granicą znalezienie dokładnie takiego sprzętu, jakiego używamy na co dzień, nie zawsze będzie proste. Oprócz worków i płytek zabieramy wszystkie środki używane do codziennej pielęgnacji skóry oraz akcesoria potrzebne do wymiany sprzętu. Mały zestaw awaryjny warto mieć stale przy sobie, a nie na dnie dużej walizki. Zapasowy worek, płytka, gaziki lub chusteczki, woreczek na zużyty sprzęt, bielizna i lekkie ubranie na zmianę mogą uratować sytuację, gdy przeciek zdarzy się podczas wycieczki czy obiadu w restauracji. W samochodzie nie zostawiajmy natomiast zapasu na wiele godzin w mocno nagrzanym bagażniku. Sprzęt stomijny najlepiej chronić przed wysoką temperaturą i bezpośrednim działaniem słońca.
Podróż samochodem – postoje bez pośpiechu
Przy stomii samochód ma jedną dużą zaletę, sami decydujemy, kiedy się zatrzymujemy. Na dłuższej trasie dobrze wcześniej sprawdzić miejsca, w których można spokojnie skorzystać z toalety, i robić regularne postoje. Nie czekajmy do chwili, kiedy sytuacja stanie się pilna. Senior powinien mieć czas na opróżnienie worka, poprawienie ubrania, odpoczynek i napicie się wody. Podręczna torba ze sprzętem powinna znajdować się w kabinie, a nie pod stertą walizek w bagażniku. Warto również zwrócić uwagę na pas bezpieczeństwa, który powinien być zapięty, ale nie powinien niepotrzebnie uciskać stomii i worka. Jeśli senior ma problem z wygodnym ułożeniem pasa, warto wcześniej omówić odpowiednie rozwiązanie z pielęgniarką stomijną. Dłuższa podróż nie musi być męcząca tylko dlatego, że jedzie z nami osoba ze stomią. Częstsze postoje i spokojniejsze tempo zazwyczaj wystarczą, aby droga przebiegła komfortowo.
Czy ze stomią można lecieć samolotem?
Można, a sam worek stomijny nie jest przeciwwskazaniem do lotu. Warto natomiast odpowiednio podzielić zapas sprzętu. Część powinna znaleźć się w bagażu podręcznym. Zagubiona walizka jest kłopotem dla każdego turysty, ale dla osoby, która została bez worków stomijnych, może oznaczać naprawdę poważny problem. Dlatego pod ręką powinien znaleźć się zapas pozwalający spokojnie poradzić sobie podczas podróży i w razie opóźnienia bagażu. Przed lotem sprawdźmy również zasady konkretnej linii dotyczące przewożenia akcesoriów i płynów medycznych. Płytki wymagające przycinania najlepiej przygotować wcześniej, aby nie martwić się na lotnisku o nożyczki. Samą kontrolą bezpieczeństwa nie trzeba się nadmiernie stresować. Według Urzędu Lotnictwa Cywilnego osoba ze stomią może przejść kontrolę bez odsłaniania i opróżniania worka. Przed jej rozpoczęciem należy poinformować pracownika o stomii. Worek może zostać dodatkowo sprawdzony, a jeśli sytuacja będzie dla pasażera krępująca, można poprosić o przeprowadzenie kontroli na osobności. ULC zaleca również zabranie dokumentacji medycznej potwierdzającej korzystanie ze sprzętu medycznego.
Na wakacjach jedzmy z przyjemnością, ale rozsądnie
Wyjazd kusi lokalnymi potrawami, deserami i jedzeniem, którego na co dzień nie mamy okazji próbować. Stomia nie oznacza, że trzeba sobie wszystkiego odmawiać. Warto jednak pamiętać, jak nasz organizm reaguje na konkretne produkty. Jeśli wiemy, że jakaś potrawa powoduje silne gazy, biegunkę czy inne dolegliwości, lepiej nie testować jej przed całodniowym zwiedzaniem albo kilkugodzinną jazdą autokarem. Latem szczególnie ważne jest również picie. Wysoka temperatura sprzyja utracie płynów, a przy ileostomii trzeba zwracać na nawodnienie jeszcze większą uwagę. Woda powinna więc być zawsze pod ręką. Jeżeli pojawi się silna biegunka, wymioty, znaczne osłabienie, objawy odwodnienia, ból lub niepokojące zmiany w obrębie stomii, nie czekajmy do powrotu z urlopu, bowiem w takiej sytuacji potrzebna może być pomoc medyczna.
Stomia na plaży – można pływać i korzystać z wakacji
Wiele osób przed pierwszym urlopem zastanawia się, czy worek nie odklei się po wejściu do morza albo basenu. Prawidłowo założony sprzęt stomijny jest przystosowany do kontaktu z wodą, dlatego sama stomia nie oznacza konieczności spędzania wakacji wyłącznie na leżaku. Przed kąpielą warto opróżnić worek i sprawdzić przylepiec, a po wyjściu z wody upewnić się, że nadal dobrze trzyma się skóry. Nie ma również obowiązku ukrywania stomii. Jeżeli jednak senior czuje się z widocznym workiem skrępowany, można wybrać strój kąpielowy z wyższym stanem lub inne ubranie, w którym będzie czuł się swobodniej. Ważniejszy od wyglądu jest jego komfort. Upał wymaga natomiast nieco większej czujności – pot może wpływać na przyleganie sprzętu, dlatego podczas gorących dni warto częściej sprawdzać jego stan i szczególnie dbać o skórę wokół stomii.
Dobry plan awaryjny i można ruszać w drogę
Podróżowanie ze stomią wymaga nieco więcej planowania, ale z czasem wiele czynności staje się tak samo naturalnych jak pakowanie leków czy okularów. Przed wyjazdem warto zapisać dokładną nazwę i rozmiar używanego sprzętu, sprawdzić, gdzie w miejscu pobytu można w razie potrzeby uzyskać pomoc medyczną, a przed zagranicznym urlopem zadbać także o odpowiednie ubezpieczenie.
Jeśli senior nie radzi sobie sam z wymianą worka, wcześniej ustalmy, kto będzie mu pomagał. Może to być członek rodziny lub opiekunka, która zna jego potrzeby i wie, gdzie znajduje się sprzęt. Stomia jest sprawą bardzo intymną, dlatego pomoc zawsze powinna iść w parze z poszanowaniem prywatności i samodzielności starszej osoby. A jeśli worek przecieknie? Zamiast panikować, znajdźmy spokojne miejsce, wymieniamy sprzęt i wracamy do swoich planów. Właśnie po to w torbie znajduje się zestaw awaryjny. Stomia może czasem skomplikować podróż, ale nie powinna odbierać seniorowi możliwości zobaczenia nowych miejsc, odwiedzenia rodziny czy zwyczajnego wyjazdu na wakacje. Dobre przygotowanie i odpowiednie wsparcie sprawiają, że można ruszyć w drogę ze znacznie większym spokojem.
